Wpis na wtorek 7 lutego

1 Księga Królewska 8,22-23.27-30

Salomon był tak mądry, że w świątyni wyrywają mu się słowa: „Czy jednak naprawdę zamieszka Bóg na ziemi? Przecież niebo i niebiosa najwyższe nie mogą Cię objąć, a tym mniej ta świątynia, którą zbudowałem". Potem martwi się raczej tym, czy modlitwy zanoszone w tej świątyni zostaną wysłuchane, ale Izrael starożytny był świadom tego, że budynek to tylko szczególne miejsce Bożej obecności, i wierzy dalej w tę obecność, choć budowli już nie ma. „Kościół Cię nie ogarnie, wszędy pełno Ciebie" - głosił Kochanowski w duchu przecież biblijnym.

Skojarzenie estetyczne: (nie)piękno dzisiejszych świątyń katolickich. Problem oczywiście w tym, że nowożytność przyniosła rozbrat Kościoła i kultury. Gdyby go nie było, architekci dogadywaliby się jakoś z proboszczami czy raczej z biskupami, którzy są odpowiedzialni za zalew kiczu. Wynika on z owego ogólnego rozbratu, też z ”artystowskiej” pogoni za sensacją, ale pewnie najbardziej z braku humanistycznego wykształcenia naszego duchowieństwa. Sprawa nie jest przy tym „zerojedynkowa", bo na przykład warszawska świątynia jezuicka na Rakowieckiej kiczowata nie jest, ale na mój gust czegoś sakralnego brak w jej wnętrzu. W każdym razie wolę dominikański stołeczny kościół na Służewiu (wewnątrz) oraz mariański na Stegnach. O tym drugim (i całym kompleksie klasztornym) powiedział ks. Pasierb, że to Malbork, ale bronię „interioru", idealnie realizującego zasadę, że ołtarz musi być widziany zewsząd. No i witraże tam w większości niebieskie, czyli - to już mój, podobno ogólnomęski gust - niebiańskie. Może zresztą architektura to pół biedy, cała bieda w ozdóbkach. Te okropne hasła jakby dla uczczenia Komunii konieczny był styl komunistyczny...

Brzydota materialna to duży problem, kicz artystyczny nie jest bez związku z intelektualnym, bo bierze się w dużej mierze z lenistwa myślowego, co zahacza wręcz o etykę. O wiele bardziej jednak problemem moralnym jest negowanie myśli, że Kościół nie ogarnia Boga. Kościół już nie jako budynek, ale instytucja. Dojrzeliśmy wreszcie - choć niestety nie wszyscy - do zrozumienia, że poza Kościołem też jest zbawienie, a jakże. Poza Kościołami, chrześcijaństwem, poza religiami...

I z powrotem myśl o kościołach jako budynkach. Księża budują dzielnie, słusznie, bo niełatwo się modlić na stojąco w mróz. Niemniej przede wszystkim powinni budować wspólnoty, bo to one przede wszystkim są Kościołami.