Księga Wyjścia 32, 7-14, Psalm 106

„Utworzyli sobie posąg cielca ulany z metalu i oddali mu pokłon".

Tysiąclatka, Poznańska, Warszawska (tłumaczenie protestanckie) i Tora Pardes Lauder (przekład żydowski) utrzymały tradycyjnego cielca, choć mógłby być młody byk czy cielak. Może to i dobrze, niech coś trwa, choć tu nie całkiem tak, jak z kurem, co zapiał i wszedł do mowy potocznej, nawet raczej wulgarnej.

Ci, co jak ja uczyli się przed półwiekiem „historii świętej", zapamiętali też pewnie, że ów byczek był dla jego żydowskich czcicieli po prostu bożkiem, bałwanem, czyli wręcz rywalem Boga prawdziwego. Otóż nie było tak źle: posąg nie był dla nich Bogiem ani nie przedstawiał egipskiego Apisa cieleśnie (cielęco) wyobrażanego. Bałwochwalstwo Narodu Wybranego polegało na tym, że wbrew drugiemu przykazaniu biblijnego dekalogu (Księga Wyjścia 20, 4-5 i Powtórzonego Prawa 2, 19) czcili ludzkie wyobrażenie Niewyobrażalnego. Ludzka rzecz: aż dziw, że już przed tysiącami lat była troska o unikanie takiego religijnego prymitywizmu.

Który i nam się trafia. Nie chodzi oczywiście o same ikony: zwalczanie ich było i jest walką z kulturą, która jest do zbawienia niekoniecznie potrzebna, ale się przydaje, jak cała ludzka twórczość. Na szczęście już dzisiaj protestanci odrzucający obrazy (wszyscy poza luteranami) nie uważają nas na ogół za bałwochwalców, rozumieją, że są różne religijne style. Chodzi natomiast o to, żeby czcić ikony z ortodoksyjnym umiarem (prawosławni rozumieją sprawę, katolicy teoretycznie tym bardziej, praktycznie jednak wpadają w „obrazochwalstwo"). Co więcej - żeby rozumieć, iż Bóg jest ze swej istoty Inny, żeby traktować z dystansem wszystkie myślowe obrazy i pojęcia na Jego temat. Agnostycyzm absolutny? Nie, ale szczypta świętego sceptycyzmu.

PS. W dziele Gianfranca Ravasiego ”Piękno Biblii” reprodukcja „Adoracji złotego cielca" pędzla Rafaela i uczniów. Co by było, gdyby nie było Biblii... Banał.